GR1 na Maderze nie istnieje (jeszcze): jak ułożyć własną trasę wielodniową

W rejestrze FCMP (Federação de Campismo e Montanhismo de Portugal) istnieje szlak o numerze GR1: Travessia das Serras da Peneda e Soajo, ale leży w Portugalii kontynentalnej. Madera ma odrębny system klasyfikacji prowadzony przez IFCN i żaden maderzański GR nie figuruje w rejestrze.

Regionalna ustawa DLR 24/2022/M rozróżnia kategorie: PR to trasy do 30 km (do jednego dnia), a GR to trasy powyżej 30 km, które mogą się składać z kilku PR. Kategoria GR istnieje więc prawnie, lecz do lipca 2026 żaden szlak nie został w niej sklasyfikowany.

Mylone bywają też nazwy imprez: MIUT (Madeira Island Ultra Trail) to bieg górski, a Trans Madeira to kilkudniowy wyścig rowerowy MTB enduro (ok. 220 km). Nazwa Madeira Trail Ultra nie istnieje.

18.10.2022 rząd regionalny (sekretarz Susana Prada, relacja RTP Madeira) zapowiedział pierwszą GR: 93 km z Porto Moniz do Machico przez wszystkie gminy wyspy, ok. 60% na istniejących PR i ok. 40% nowych łączników, na 3 do 4 dni marszu. Plan zrównoważonej destynacji 2022 - 2030 (działanie G50_227) przewidział budżet 399 580,50 €, odpowiedzialny jest IFCN.

Wniosek PRODERAM zatwierdzono 29.08.2022, roboty ruszyły 13.05.2024, a zakończenie prac ustawiono na 31.03.2025 (100% finansowania FEADER, wg strony IFCN, stan na 16.12.2024). Zakres: przecinki, stopnie, barierki i oznakowanie. We wrześniu 2024 relacjonowano budowę łączników PR 14 z PR 13 (Levada dos Cedros - Vereda do Fanal) oraz PR 6.5 przez Estanquinhos do Bica da Cana; część robót zawieszono po wielkim pożarze sierpnia 2024 (ponad 5 045 ha według agencji Lusa, orientacyjnie).

Po 31.03.2025 nie ukazał się żaden komunikat o otwarciu ani sklasyfikowaniu trasy. Stan na lipiec 2026: szlak nie istnieje jako sklasyfikowana GR, choć infrastruktura jest w dużej części gotowa. Oznakowanie GR ma być biało-czerwone (wzmianka prasowa z 2022 roku, orientacyjnie).

Zasada jest prosta: trzymaj się osi zachód - wschód i łącz sklasyfikowane PR jak koraliki, a formalności załatwiaj per szlak. Zapowiadane 93 km na 3 do 4 dni to mocne tempo; realistycznie zaplanuj 3 do 6 dni, zależnie od kondycji i tego, ile wariantów dołożysz. Dwa łączniki z projektu GR (PR 14 z PR 13 oraz PR 6.5 do Bica da Cana) skracają najtrudniejsze przeskoki.

Przykład nieoficjalny, traktuj jako inspirację, nie rekomendację: w serwisie Wikiloc opisano trasę Travessia total da Madeira em autonomia na 120 km w 6 etapach z 9 141 m przewyższenia, ułożoną wg trasy MIUT 2018 (dane z serwisu Wikiloc, orientacyjnie).

Biwak w lasach publicznych jest dozwolony tylko w wyznaczonych strefach ZONAS DE ACAMPAMENTO (mapa na stronie IFCN). Licencję wystawiasz przez SIMplifica: 5,00 € za namiot za noc, mieszkańcy Regionu Autonomicznego Madery są zwolnieni. Obowiązuje zakaz ognisk, zbierania roślin i dokarmiania zwierząt, a dokument trzymaj przy sobie dla Polícia Florestal. Wykroczenie grozi grzywną i wydaleniem (wysokości kar nie potwierdzamy). Na półwyspie Ponta de São Lourenço namiot postawisz wyłącznie przy Cais do Sardinha (5,00 €, nadzór Vigilantes da Natureza).

Działa też 6 schronisk Casas de Abrigo z rezerwacją przez SIMplifica: Rocha do Navio (Santana, maks. 8 osób, kuchnia i WC, zabierz gaz i pościel), Cedro - Montado do Pereiro (Camacha, maks. 8 osób) oraz Sorveiras (Monte, 1 530 m, maks. 4 osoby, 25,00 € za dobę, maks. 3 doby z rzędu, raz w roku, od 18 lat, bez prądu i wody pitnej; wg strony IFCN obecnie oznaczony jako Temporariamente indisponível). Pozostałe trzy: Casa do Pico das Pedras, Casa do Lombo do Mouro i Casa anexa do Lombo do Mouro. Stan i zasady wg IFCN na 16.02.2026.

Rezerwacje w SIMplifica i opłaty obowiązują również na trasie wielodniowej, za każdy szlak i dzień osobno: stawka standardowa to 4,50 €, a PR 1 kosztuje 10,50 € (stan na lipiec 2026). Slot 30-minutowy wybierasz na każdy płatny odcinek, więc plan etapów dopasuj do godzin rezerwacji.

Raport ARRAM 2023 (Proteção Civil, na danych IPMA) podaje dla gór średnią roczną 10,3 °C przy 20,2 °C w Funchal i ok. 3 000 mm opadów rocznie (norma 1961 - 1990); w latach 2000 - 2021 sumy spadły do ok. 2 066 - 2 300 mm. Mgła to codzienność: ok. 230 dni w roku przy Bica da Cana i ok. 235 dni przy Pico do Areeiro, z udokumentowanymi przypadkami dezorientacji turystów. Porywy wiatru przekraczają 100 km/h wielokrotnie w roku, a scenariusz sztormowy liczy ponad 150 km/h.

Najlepsze okna na trasę wielodniową to wiosna (od kwietnia do czerwca) i początek jesieni (wrzesień i październik): to nasz wniosek redakcyjny z powyższych danych IPMA, nie oficjalna rekomendacja. Zimą licz się z czasowymi zamknięciami szlaków po ostrzeżeniach.

Jeśli trawers interesuje Cię w wariancie biegowym: MIUT (Madeira Island Ultra Trail) to bieg na 115 km z ok. 7 100 do 7 200 m przewyższenia, z Porto Moniz do Machico przez Pico Ruivo (1 861 m) i Pico do Areeiro, w dużej części po szlakach PR. Organizuje go Clube de Montanha do Funchal od 2008 roku; 17. edycja odbyła się 25 i 26.04.2026, a strona wydarzenia reklamuje już 18. edycję na 24 i 25.04.2027. Dystanse towarzyszące to ok. 85, 56 do 60, 40 do 42 i 16 km, a cykl należy do World Trail Majors.