Zanim wybierzesz trasę
Lęk wysokości na Maderze: gdzie jest ekspozycja, a gdzie jej nie ma
Trudność trasy mówi, ile kosztuje wysiłku. Nie mówi, czy będziesz szedł nad urwiskiem. To dwie różne rzeczy, a mylenie ich jest najczęstszym powodem, dla którego ktoś zawraca w połowie drogi albo przechodzi całą trasę wpatrzony w buty. Poniżej porządkujemy szlaki PR według ekspozycji, czyli tego, co jest obok ścieżki, a nie pod nogami.
Jak to liczymy, żebyś mógł się z tym nie zgodzić
Ekspozycji nie da się wyliczyć z profilu wysokości: płaska levada wykuta w ścianie klifu jest bardziej ekspozycyjna niż strome podejście w lesie. Nie oceniamy też tras pojedynczo, bo wtedy dostajesz naszą opinię bez możliwości sprawdzenia. Zamiast tego każda trasa dostaje TYP TERENU, a poziom ekspozycji wynika z typu. Oto cała reguła:
- Wysoka ekspozycja
- Grań: urwiska po obu stronach ścieżki, odcinki wykute w skale.
- Wysoka ekspozycja
- Dawna ścieżka na ścianie klifu, prowadząca od góry aż nad ocean.
- Średnia ekspozycja
- Levada na półce skalnej: ścieżka wąska, urwisko po jednej stronie, miejscami lina lub barierka.
- Średnia ekspozycja
- Przejście górskie z pojedynczymi ekspozycyjnymi odcinkami między spokojniejszymi partiami.
- Średnia ekspozycja
- Szeroka, w większości utwardzona droga na szczyt; ekspozycja pojawia się blisko wierzchołka.
- Średnia ekspozycja
- Strome zejście i podejście, bez długich odcinków nad urwiskiem.
- Niska ekspozycja
- Levada z szeroką ścieżką, bez większych urwisk przy krawędzi.
- Niska ekspozycja
- Ścieżka w lesie albo w dolinie, widok zamknięty drzewami i zboczem.
- Niska ekspozycja
- Trasa z serii Um Caminho para Todos, projektowana bez przeszkód terenowych.
Niska ekspozycja
Wysokość nie jest tu problemem. Ścieżka jest szeroka albo widok zamykają drzewa i zbocze, więc nie ma miejsca, w którym trzeba się przemóc.
Średnia ekspozycja
Ekspozycja pojawia się odcinkami, między spokojniejszymi fragmentami. Zwykle da się je przejść, patrząc na ścieżkę, a część ma linę albo barierkę.
Wysoka ekspozycja
Ekspozycja jest cechą całej trasy, nie epizodem. Jeśli wysokość realnie Cię blokuje, wybierz coś innego; to nie jest kwestia przemożenia się przez pięć minut.
Tras spoza tej listy nie oceniliśmy. Brak wpisu nie znaczy „bezpieczna”, tylko tyle, że jej charakter nie był dla nas jednoznaczny i wolimy nie zgadywać.
Co realnie pomaga na ekspozycyjnym odcinku
- Wychodź rano. Nie chodzi o światło, tylko o mijanie się: na wąskiej półce trudniejsze od samego odcinka bywa przepuszczenie grupy idącej z naprzeciwka.
- Patrz na ścieżkę dwa, trzy kroki przed sobą. Rada „nie patrz w dół” nie działa, bo mówi, czego nie robić; działa danie oczom konkretnego zadania.
- Trzymaj się wewnętrznej strony ścieżki i nie zatrzymuj się na zakrętach, gdzie i tak jest najciaśniej.
- Sprawdź wiatr, nie tylko deszcz. Przy silnych porywach ekspozycyjna trasa staje się inną trasą; prognozę dla pięciu regionów mamy na stronie głównej.
- Kije trekkingowe zajmują ręce. Na podejściach pomagają, ale na odcinkach z liną albo łańcuchem lepiej mieć je schowane.
- Nie zaczynaj wyjazdu od najbardziej ekspozycyjnej trasy. Dwa dni na spokojniejszym terenie mówią o Twojej tolerancji więcej niż jakikolwiek opis.
PR 1: decyzję o krótkim wariancie podejmij przed Pedra Rija
- Na trasie dopuszczającej ruch w obie strony możesz zaplanować wcześniejszy powrót, jeśli teren lub warunki Ci nie odpowiadają.
- Na PR 1 powrót tą samą ścieżką jest dozwolony tylko na odcinku Areeiro - Pedra Rija. Jeśli chcesz zachować możliwość zawrócenia, wybierz krótki wariant przed wejściem na odcinek jednokierunkowy. Za Pedra Rija nie planuj powrotu pod prąd; pełne przejście wymaga dalszej drogi do Ruivo i umówionego transportu po zejściu.
- Jeśli poczujesz, że nogi robią się sztywne, a oddech płytki, zatrzymaj się w szerszym miejscu i odczekaj. To mija częściej, niż się wydaje, a wymuszony marsz w takim stanie jest realnie groźniejszy niż sam teren.
Visit Madeira: warianty i kierunek przejścia PR 1
IFCN: aktualne komunikaty i zamknięcia
Częste pytania
Czy da się przejść PR 1 z lękiem wysokości?
Przy łagodnym lęku zwykle tak, bo znaczna część trasy prowadzi wykutymi przejściami i schodami, gdzie skała jest po jednej stronie. Przy lęku, który blokuje ruch, PR 1 to zły wybór na sprawdzenie się: pełna trasa jest długa i eksponowana. Odcinek Pico do Areeiro - Miradouro da Pedra Rija jest dwukierunkowy, a od Pedra Rija do Pico Ruivo obowiązuje ruch jednokierunkowy. Jeśli chcesz zachować możliwość powrotu tą samą ścieżką, wybierz krótki wariant i zawróć najpóźniej przy Pedra Rija, przed wejściem na odcinek jednokierunkowy. Przed wyjściem sprawdź aktualny status IFCN. Lepszym testem jest PR 1.2 na Pico Ruivo, gdzie szeroka droga prowadzi prawie pod sam szczyt.
Czy levady są bezpieczne dla osób z lękiem wysokości?
To zależy od levady i różnica jest ogromna. Levada dos Cedros czy Levada do Rei prowadzą szeroką ścieżką przez las i nie mają ekspozycji. Levada das 25 Fontes, Caldeirão Verde czy Fajã do Rodrigues biegną odcinkami po półce skalnej z urwiskiem po jednej stronie, miejscami z liną. Sama nazwa „levada” nic o tym nie mówi.
Która trasa jest najbardziej ekspozycyjna?
Najmocniej odczuwalne są granie: PR 1 z Areeiro na Ruivo, PR 1.3 z Ruivo na Encumeadę i PR 8 na półwyspie São Lourenço, gdzie w kilku miejscach urwisko jest po obu stronach ścieżki. Osobna kategoria to dawne ścieżki na ścianach klifów, PR 19 i PR 20, które sprowadzają z góry aż nad ocean.
Chcę widoki bez urwisk. Co wybrać?
Vereda dos Balcões daje panoramę centralnych gór z szerokiej ścieżki i barierki przy samym tarasie. Vereda do Fanal prowadzi płaskowyżem między starymi wawrzynami. Obie trasy z serii Um Caminho para Todos są projektowane bez przeszkód terenowych. Widok na Maderze rzadko wymaga stania nad przepaścią.
Powiązane u nas
Podział jest orientacyjny i opisuje charakter terenu, a nie Twoją tolerancję, która bywa różna w różne dni. Ekspozycja rośnie przy wietrze, mokrej skale i mgle. Przed wyjściem sprawdź status trasy u IFCN i prognozę dla regionu; teren i pogoda mają pierwszeństwo przed każdą klasyfikacją.