Zanim wybierzesz trasę
Lęk wysokości na Maderze: gdzie jest ekspozycja, a gdzie jej nie ma
Trudność trasy mówi, ile kosztuje wysiłku. Nie mówi, czy będziesz szedł nad urwiskiem. To dwie różne rzeczy, a mylenie ich jest najczęstszym powodem, dla którego ktoś zawraca w połowie drogi albo przechodzi całą trasę wpatrzony w buty. Poniżej porządkujemy szlaki PR według ekspozycji, czyli tego, co jest obok ścieżki, a nie pod nogami.
Jak to liczymy, żebyś mógł się z tym nie zgodzić
Ekspozycji nie da się wyliczyć z profilu wysokości: płaska levada wykuta w ścianie klifu jest bardziej ekspozycyjna niż strome podejście w lesie. Nie oceniamy też tras pojedynczo, bo wtedy dostajesz naszą opinię bez możliwości sprawdzenia. Zamiast tego każda trasa dostaje TYP TERENU, a poziom ekspozycji wynika z typu. Oto cała reguła:
- Wysoka ekspozycja
- Grań: urwiska po obu stronach ścieżki, odcinki wykute w skale.
- Wysoka ekspozycja
- Dawna ścieżka na ścianie klifu, prowadząca od góry aż nad ocean.
- Średnia ekspozycja
- Levada na półce skalnej: ścieżka wąska, urwisko po jednej stronie, miejscami lina lub barierka.
- Średnia ekspozycja
- Przejście górskie z pojedynczymi ekspozycyjnymi odcinkami między spokojniejszymi partiami.
- Średnia ekspozycja
- Szeroka, w większości utwardzona droga na szczyt; ekspozycja pojawia się blisko wierzchołka.
- Średnia ekspozycja
- Strome zejście i podejście, bez długich odcinków nad urwiskiem.
- Niska ekspozycja
- Levada z szeroką ścieżką, bez większych urwisk przy krawędzi.
- Niska ekspozycja
- Ścieżka w lesie albo w dolinie, widok zamknięty drzewami i zboczem.
- Niska ekspozycja
- Trasa z serii Um Caminho para Todos, projektowana bez przeszkód terenowych.
Niska ekspozycja
Wysokość nie jest tu problemem. Ścieżka jest szeroka albo widok zamykają drzewa i zbocze, więc nie ma miejsca, w którym trzeba się przemóc.
Średnia ekspozycja
Ekspozycja pojawia się odcinkami, między spokojniejszymi fragmentami. Zwykle da się je przejść, patrząc na ścieżkę, a część ma linę albo barierkę.
Wysoka ekspozycja
Ekspozycja jest cechą całej trasy, nie epizodem. Jeśli wysokość realnie Cię blokuje, wybierz coś innego; to nie jest kwestia przemożenia się przez pięć minut.
Tras spoza tej listy nie oceniliśmy. Brak wpisu nie znaczy „bezpieczna”, tylko tyle, że jej charakter nie był dla nas jednoznaczny i wolimy nie zgadywać.
Co realnie pomaga na ekspozycyjnym odcinku
- Wychodź rano. Nie chodzi o światło, tylko o mijanie się: na wąskiej półce trudniejsze od samego odcinka bywa przepuszczenie grupy idącej z naprzeciwka.
- Patrz na ścieżkę dwa, trzy kroki przed sobą. Rada „nie patrz w dół” nie działa, bo mówi, czego nie robić; działa danie oczom konkretnego zadania.
- Trzymaj się wewnętrznej strony ścieżki i nie zatrzymuj się na zakrętach, gdzie i tak jest najciaśniej.
- Sprawdź wiatr, nie tylko deszcz. Przy silnych porywach ekspozycyjna trasa staje się inną trasą; prognozę dla pięciu regionów mamy na stronie głównej.
- Kije trekkingowe zajmują ręce. Na podejściach pomagają, ale na odcinkach z liną albo łańcuchem lepiej mieć je schowane.
- Nie zaczynaj wyjazdu od najbardziej ekspozycyjnej trasy. Dwa dni na spokojniejszym terenie mówią o Twojej tolerancji więcej niż jakikolwiek opis.
Zawrócenie nie jest porażką, ale na PR 1 ma termin ważności
- Na trasie tam i z powrotem możesz zawrócić w każdej chwili i nic nie tracisz poza kawałkiem widoku.
- PR 1 jest jednokierunkowy i to zmienia rachunek: im dalej jesteś, tym dłuższy powrót po własnych śladach i tym więcej osób idzie Ci pod prąd. Decyzję o zawróceniu podejmij na pierwszym odcinku, nie w połowie.
- Jeśli poczujesz, że nogi robią się sztywne, a oddech płytki, zatrzymaj się w szerszym miejscu i odczekaj. To mija częściej, niż się wydaje, a wymuszony marsz w takim stanie jest realnie groźniejszy niż sam teren.
Częste pytania
Czy da się przejść PR 1 z lękiem wysokości?
Przy łagodnym lęku zwykle tak, bo znaczna część trasy prowadzi wykutymi przejściami i schodami, gdzie skała jest po jednej stronie. Przy lęku, który blokuje ruch, PR 1 to zły wybór na sprawdzenie się: trasa jest jednokierunkowa, długa i ekspozycyjna na całej długości. Lepszym testem jest PR 1.2 na Pico Ruivo, gdzie szeroka droga prowadzi prawie pod sam szczyt.
Czy levady są bezpieczne dla osób z lękiem wysokości?
To zależy od levady i różnica jest ogromna. Levada dos Cedros czy Levada do Rei prowadzą szeroką ścieżką przez las i nie mają ekspozycji. Levada das 25 Fontes, Caldeirão Verde czy Fajã do Rodrigues biegną odcinkami po półce skalnej z urwiskiem po jednej stronie, miejscami z liną. Sama nazwa „levada” nic o tym nie mówi.
Która trasa jest najbardziej ekspozycyjna?
Najmocniej odczuwalne są granie: PR 1 z Areeiro na Ruivo, PR 1.3 z Ruivo na Encumeadę i PR 8 na półwyspie São Lourenço, gdzie w kilku miejscach urwisko jest po obu stronach ścieżki. Osobna kategoria to dawne ścieżki na ścianach klifów, PR 19 i PR 20, które sprowadzają z góry aż nad ocean.
Chcę widoki bez urwisk. Co wybrać?
Vereda dos Balcões daje panoramę centralnych gór z szerokiej ścieżki i barierki przy samym tarasie. Vereda do Fanal prowadzi płaskowyżem między starymi wawrzynami. Obie trasy z serii Um Caminho para Todos są projektowane bez przeszkód terenowych. Widok na Maderze rzadko wymaga stania nad przepaścią.
Powiązane u nas
Podział jest orientacyjny i opisuje charakter terenu, a nie Twoją tolerancję, która bywa różna w różne dni. Ekspozycja rośnie przy wietrze, mokrej skale i mgle. Przed wyjściem sprawdź status trasy u IFCN i prognozę dla regionu; teren i pogoda mają pierwszeństwo przed każdą klasyfikacją.